درگاه پرداخت مستقیم چیست و چگونه دریافت می‌شود؟

درگاه پرداخت مستقیم یکی از روش‌های اتصال کسب‌وکار به شبکه پرداخت اینترنتی است. در این مدل، پذیرنده برای دریافت درگاه با یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت یا PSP وارد فرایند همکاری می‌شود و اتصال فنی خود را براساس مستندات همان شرکت انجام می‌دهد.

«مستقیم» بودن درگاه به این معنا نیست که فروشگاه بدون حضور PSP، شاپرک یا بانک‌ها مستقیماً به حساب مشتری متصل می‌شود. این واژه به مدل ارتباط پذیرنده با PSP اشاره دارد؛ یعنی در ساختار قراردادی درگاه، پرداخت‌یار به‌عنوان لایه میانی حضور ندارد.

درگاه مستقیم می‌تواند برای کسب‌وکارهایی مناسب باشد که زیرساخت فنی و عملیاتی مشخصی دارند و می‌خواهند رابطه پذیرندگی خود را مستقیماً با یک PSP مدیریت کنند. بااین‌حال، انتخاب آن فقط یک تصمیم فنی نیست. زمان راه‌اندازی، شرایط پذیرش، کیفیت پشتیبانی، گزارش‌گیری، نحوه مدیریت خطاها و نیازهای پس از پرداخت نیز باید در این تصمیم بررسی شوند. در این مطلب به‌صورت کامل به درگاه پرداخت مستقیم پرداخته‌ایم.

درگاه پرداخت مستقیم چیست؟

درگاه پرداخت مستقیم یا Direct IPG نوعی درگاه اینترنتی است که پذیرنده آن را پس از احراز هویت، بررسی فعالیت و طی‌کردن فرایند قراردادی از یک PSP دریافت می‌کند. پس از تأیید درخواست، یک ترمینال پذیرندگی و اطلاعات فنی لازم در اختیار کسب‌وکار قرار می‌گیرد تا سایت یا اپلیکیشن خود را به سرویس پرداخت متصل کند.

در این مدل، PSP زیرساخت پذیرش و پردازش پرداخت را فراهم می‌کند. تراکنش نیز با مشارکت اجزای مختلف شبکه، ازجمله PSP، شاپرک و بانک صادرکننده کارت پردازش می‌شود؛ بنابراین درگاه مستقیم را نباید با انتقال مستقیم پول میان دو حساب بانکی اشتباه گرفت.

همچنین موفق‌شدن تراکنش با تسویه آن یکسان نیست؛ موفقیت تراکنش نشان می‌دهد پرداخت تأیید شده است، اما واریز مبلغ به حساب پذیرنده براساس ضوابط و چرخه‌های تسویه شبکه انجام می‌شود.

برای آشنایی با ساختار کلی پرداخت آنلاین، می‌توانید راهنمای درگاه پرداخت اینترنتی را مطالعه کنید.

درگاه پرداخت مستقیم چگونه کار می‌کند؟

پس از فعال‌شدن درگاه، سایت یا اپلیکیشن پذیرنده ازطریق رابط فنی PSP به سرویس پرداخت متصل می‌شود. فرایند معمول پرداخت به این صورت است:

• ایجاد سفارش در سامانه کسب‌وکار: مشتری کالا یا خدمت موردنظر را انتخاب می‌کند و سامانه فروشنده یک سفارش با مبلغ و شناسه مشخص ایجاد می‌کند. این شناسه باید در تمامی مراحل پرداخت قابل‌رهگیری باشد.
• ایجاد درخواست پرداخت: سرور کسب‌وکار اطلاعات ضروری مانند مبلغ، شناسه سفارش و نشانی بازگشت را برای PSP ارسال می‌کند. در صورت معتبربودن درخواست، یک شناسه یا توکن پرداخت دریافت می‌شود.
• هدایت مشتری به صفحه پرداخت: مشتری با استفاده از توکن ایجادشده به صفحه پرداخت منتقل می‌شود و اطلاعات لازم را در محیط پرداخت وارد می‌کند. کسب‌وکار نباید اطلاعات حساس کارت را در سایت خود دریافت یا ذخیره کند، مگر آنکه معماری، مجوزها و کنترل‌های امنیتی لازم را داشته باشد.
• پردازش تراکنش: درخواست از مسیر PSP و شبکه پرداخت برای بانک صادرکننده کارت ارسال می‌شود. نتیجه می‌تواند موفق، ناموفق، لغوشده یا در لحظه نامشخص باشد.
• بازگشت مشتری به سایت یا اپلیکیشن: بعد از پایان فرایند، مشتری به نشانی بازگشت پذیرنده منتقل می‌شود. بازگشت کاربر به سایت، حتی اگر همراه با پیام موفقیت باشد، به‌تنهایی برای نهایی‌کردن سفارش کافی نیست.
• تأیید تراکنش از سمت سرور: سامانه پذیرنده باید وضعیت پرداخت را از مسیر معتبر و سمت سرور بررسی کند. در این مرحله لازم است مبلغ، شناسه سفارش، شناسه تراکنش و وضعیت پرداخت با اطلاعات ثبت‌شده تطبیق داده شوند. سفارش فقط پس از این تأیید باید نهایی شود. راهنمای امنیت اتصال به درگاه پرداخت OWASP نیز بر تأیید سمت سرور، اعتبارسنجی پاسخ و جلوگیری از پردازش چندباره سفارش مطابق با استانداردهای بین‌المللی تأکید می‌کند.
• ثبت نتیجه و پیگیری تسویه: پس از تأیید، نتیجه تراکنش در سامانه کسب‌وکار ثبت می‌شود. تیم مالی و پشتیبانی نیز باید بتوانند تراکنش را با استفاده از شناسه‌های معتبر تا مرحله تسویه پیگیری کنند.

نقش PSP در درگاه مستقیم چیست؟

شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت یا PSP زیرساخت اصلی پذیرش و پردازش تراکنش را فراهم می‌کند. دامنه خدمات هر شرکت می‌تواند متفاوت باشد، اما معمولاً PSP در بخش‌های زیر نقش دارد:

• بررسی درخواست پذیرندگی و مدارک کسب‌وکار
• ایجاد و فعال‌سازی ترمینال پذیرندگی
• ارائه اطلاعات اتصال و مستندات فنی
• پردازش درخواست‌های پرداخت
• ارائه وضعیت و شناسه‌های تراکنش
• فراهم‌کردن پنل یا گزارش‌های پذیرندگی
• پیگیری برخی خطاها و مسائل مرتبط با تراکنش
• اعلام تغییرات فنی و الزامات سرویس

وجود ارتباط مستقیم با PSP به این معنا نیست که تمام عملیات مالی و پشتیبانی کسب‌وکار به‌صورت خودکار مدیریت می‌شود. تطبیق سفارش و تراکنش، مدیریت وضعیت‌های نامشخص، پاسخ‌گویی به مشتری، مغایرت‌گیری داخلی و کنترل عملیات پس از پرداخت همچنان به طراحی کسب‌وکار وابسته است.

برای شناخت دقیق‌تر قابلیت‌های فنی و عملیاتی مورد انتظار، راهنمای ویژگی‌های درگاه پرداخت را ببینید.

شرایط دریافت درگاه پرداخت مستقیم چیست؟

شرایط دقیق دریافت درگاه میان PSPها و انواع فعالیت‌های تجاری یکسان نیست. همچنین ممکن است مقررات یا فرایندهای پذیرش در طول زمان تغییر کنند. به همین دلیل، فهرست نهایی مدارک باید از PSP انتخابی دریافت شود.

بااین‌حال، در فرایند پذیرش معمولاً اطلاعات و این موارد بررسی می‌شوند:

• اطلاعات هویتی متقاضی حقیقی یا صاحبان امضای مجاز شرکت
• مدارک ثبتی اشخاص حقوقی و آخرین تغییرات شرکت
• اطلاعات تماس و نشانی محل فعالیت
• اطلاعات حساب بانکی و شماره شبا
• دامنه، وب‌سایت یا اپلیکیشن فعال کسب‌وکار
• اینماد معتبر و اطلاعات مرتبط با فعالیت آنلاین
• کد یا شناسه رهگیری مالیاتی موردنیاز
• مجوز فعالیت برای کسب‌وکارهایی که حوزه کاری آن‌ها نیازمند مجوز است
• صفحات قوانین، حریم خصوصی، شرایط خرید و بازگشت وجه
• توضیح روشن کالا یا خدمات، قیمت و شیوه تحویل
• تأیید قرارداد و ضوابط پذیرندگی PSP

مالکیت حساب بانکی، اطلاعات هویتی، اطلاعات پذیرنده و مشخصات ثبت‌شده کسب‌وکار باید با یکدیگر سازگار باشند. هرگونه مغایرت میان این اطلاعات می‌تواند بررسی درخواست را طولانی‌تر کند.

کسب‌وکار پیش از ثبت درخواست باید چه شرایطی داشته باشد؟

داشتن دامنه به‌تنهایی به معنای آماده‌بودن سایت برای دریافت درگاه نیست. بهتر است پیش از ارسال درخواست، موارد زیر بررسی شوند:

• معرفی روشن کسب‌وکار: نام، زمینه فعالیت، اطلاعات تماس و شیوه ارتباط مشتری با کسب‌وکار باید مشخص باشند.
• ارائه واقعی کالا یا خدمت: محصولات یا خدمات، قیمت، شرایط خرید و نحوه تحویل باید در سایت قابل مشاهده باشند. صفحات آزمایشی، محصولات بدون توضیح یا سایت ناقص ممکن است در فرایند بررسی مشکل ایجاد کنند.
• قوانین خرید و بازگشت وجه: مشتری باید بداند در چه شرایطی امکان لغو سفارش، بازگشت کالا یا استرداد وجه وجود دارد و چگونه می‌تواند درخواست خود را پیگیری کند. برای طراحی روشن‌تر این فرایند، راهنمای استرداد وجه را مطالعه کنید.
• استفاده از ارتباط امن: سایت باید از HTTPS استفاده کند و صفحات پرداخت، بازگشت و ثبت سفارش به‌شکل امن پیاده‌سازی شوند.
• هماهنگی دامنه و نشانی بازگشت: دامنه و نشانی‌هایی که در اتصال فنی استفاده می‌شوند باید با اطلاعات ثبت‌شده نزد ارائه‌دهنده هماهنگ باشند. تغییر دامنه، IP یا نشانی بازگشت ممکن است به ثبت یا تأیید مجدد نیاز داشته باشد.

مراحل دریافت درگاه پرداخت مستقیم

کسب‌وکار برای دریافت درگاه پرداخت مستقیم باید این مراحل را طی کند:

۱. انتخاب PSP: پیش از ثبت درخواست، مستندات فنی، روش پشتیبانی، گزارش‌های قابل دریافت، محدودیت‌های سرویس و شرایط قراردادی چند PSP را بررسی کنید. صرفاً نام شرکت یا بانک همکار نباید مبنای انتخاب باشد. کیفیت مستندات، زمان پاسخ‌گویی و امکانات موردنیاز تیم مالی نیز اهمیت دارند. برای تکمیل این ارزیابی، معیارهای انتخاب درگاه پرداخت را پیش از قرارداد مرور کنید.

۲. آماده‌سازی اطلاعات و مدارک: اطلاعات هویتی یا ثبتی، حساب بانکی، دامنه، اینماد، اطلاعات مالیاتی و مجوزهای مرتبط را آماده کنید. همچنین مطمئن شوید اطلاعات درج‌شده در سایت با مدارک و حوزه فعالیت کسب‌وکار هم‌خوان است.

۳. ثبت درخواست پذیرندگی: درخواست از مسیر اعلام‌شده PSP ثبت می‌شود. در این مرحله اطلاعات کسب‌وکار، مدیران یا صاحب فعالیت، حساب بانکی و نشانی اینترنتی دریافت می‌شوند.

۴. بررسی و احراز اطلاعات: PSP اطلاعات متقاضی و سایت را بررسی می‌کند. ممکن است برای رفع نقص مدارک، اصلاح اطلاعات سایت یا ارائه توضیح بیشتر با متقاضی تماس گرفته شود.

۵. پذیرش قرارداد: پس از تأیید اولیه، قرارداد یا ضوابط استفاده از سرویس در اختیار پذیرنده قرار می‌گیرد. بهتر است پیش از تأیید، مسئولیت طرفین، مسیر پشتیبانی، نحوه رسیدگی به مغایرت و شرایط توقف یا غیرفعال‌شدن ترمینال بررسی شود.

۶. دریافت اطلاعات فنی: پس از فعال‌سازی، اطلاعاتی مانند شناسه پذیرنده، شناسه ترمینال یا دیگر کلیدهای موردنیاز برای اتصال ارائه می‌شوند. نام و ساختار این اطلاعات در PSPهای مختلف یکسان نیست. این اطلاعات باید مانند دیگر اسرار سامانه نگهداری شوند و نباید در مخزن عمومی کد، فایل‌های قابل‌دانلود یا سمت مرورگر قرار گیرند.

۷. پیاده‌سازی اتصال: تیم فنی باید عملیات ایجاد پرداخت، انتقال کاربر، دریافت پاسخ، تأیید تراکنش و ثبت نتیجه را مطابق مستندات PSP پیاده‌سازی کند. در صورت استفاده از افزونه آماده نیز مسئولیت تنظیم درست درگاه، به‌روزرسانی افزونه و آزمودن سناریوهای پرداخت از بین نمی‌رود.

۸. آزمایش سناریوهای مختلف: آزمایش درگاه نباید به یک پرداخت موفق محدود شود. حداقل این سناریوها باید بررسی شوند:

• پرداخت موفق و تأییدشده؛
• پرداخت ناموفق؛
• لغو پرداخت توسط مشتری؛
• بازگشت مشتری بدون نتیجه معتبر؛
• قطع ارتباط هنگام بازگشت؛
• دریافت چندباره پاسخ یا callback؛
• اختلاف مبلغ پرداخت با مبلغ سفارش؛
• استفاده دوباره از شناسه پرداخت؛
• ثبت پرداخت موفق با تأخیر؛
• نامشخص‌ماندن موقت وضعیت تراکنش.

۹. انتشار و پایش: پس از فعال‌شدن درگاه در محیط اصلی، نرخ موفقیت، خطاها، زمان پاسخ، تراکنش‌های نامشخص و مغایرت میان سفارش‌ها و پرداخت‌ها باید به‌صورت مستمر پایش شوند.

پیش از انتشار درگاه چه مواردی باید مشخص شوند؟

راه‌اندازی واقعی زمانی کامل است که تیم فنی، مالی و پشتیبانی درباره وضعیت‌های مختلف تصمیم مشترک داشته باشند. پیش از انتشار باید پاسخ این پرسش‌ها روشن باشد:

• اگر مبلغ کسر شد اما سفارش نهایی نشد، چه فرایندی اجرا می‌شود؟
• اگر پاسخ درگاه دوبار دریافت شد، چگونه از ثبت دوباره سفارش جلوگیری می‌شود؟
• وضعیت تراکنش نامشخص چگونه و در چه زمانی پیگیری می‌شود؟
• مشتری برای پیگیری به چه شناسه‌ای نیاز دارد؟
• اختلاف گزارش داخلی با گزارش PSP چگونه بررسی می‌شود؟
• چه کسی مسئول پیگیری تراکنش‌های بلاتکلیف است؟
• اطلاعات تراکنش چه مدت و با چه سطح دسترسی نگهداری می‌شوند؟
• در صورت اختلال PSP، چه مسیر جایگزینی وجود دارد؟

پاسخ‌ندادن به این پرسش‌ها معمولاً پس از شروع فروش به افزایش تماس‌های پشتیبانی و مغایرت‌های مالی می‌انجامد.

محدودیت‌ها و ملاحظات درگاه پرداخت مستقیم

دریافت و فعال‌سازی درگاه پرداخت مستقیم برای کسب‌وکارها محدودیت‌هایی نیز دارد. ازجمله محدودیت‌ها و ملاحظات می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• فرایند پذیرش و راه‌اندازی: بررسی مدارک، قرارداد، دریافت ترمینال و اتصال فنی ممکن است زمان ببرد. تعیین زمان ثابت برای همه درخواست‌ها دقیق نیست؛ زیرا مدت فرایند به PSP، نوع فعالیت و کامل‌بودن مدارک بستگی دارد.
• وابستگی به مسیر یک PSP: اگر کسب‌وکار فقط یک درگاه مستقیم داشته باشد، اختلال همان PSP می‌تواند مسیر پرداخت را تحت‌تأثیر قرار دهد. ایجاد اتصال به چند PSP ممکن است، اما هر اتصال به قرارداد، پیاده‌سازی، گزارش‌گیری و نگهداری جداگانه نیاز دارد.
• ابزارهای عملیاتی محدودتر: امکاناتی مانند گزارش‌گیری یکپارچه چند درگاه، مسیردهی هوشمند، استرداد متمرکز یا رفع خودکار مغایرت ممکن است در یک اتصال مستقیم ساده فراهم نباشند یا به توسعه داخلی نیاز داشته باشند. اگر عملیات مالی کسب‌وکار شامل واریز وجه به کاربران، فروشندگان یا ذی‌نفعان است، راهنمای تسویه و انتقال وجه باید جدا از درگاه ورودی بررسی شود.
• نگهداری فنی: تغییر مستندات، گواهی‌ها، نشانی سرویس‌ها یا الزامات امنیتی باید توسط تیم فنی پیگیری شود. در صورت اتصال به چند PSP، این پیچیدگی بیشتر خواهد شد.
• پراکندگی عملیات: اگر کسب‌وکار چند درگاه مستقیم داشته باشد، تیم مالی و پشتیبانی ممکن است مجبور شود گزارش‌ها و وضعیت تراکنش‌ها را در چند پنل و ساختار متفاوت بررسی کند.

برای شناخت سازوکار پایش و جایگزینی مسیرها، راهنمای مسیردهی هوشمند درگاه پرداخت را بخوانید.

درگاه مستقیم برای چه کسب‌وکارهایی مناسب است؟

درگاه مستقیم بیشتر برای چنین کسب‌وکارهایی قابل‌بررسی است:

• سایت یا اپلیکیشن عملیاتی و مدل فروش مشخص دارند؛
• تیم فنی برای پیاده‌سازی و نگهداری اتصال در اختیار دارند؛
• می‌توانند فرایندهای مالی و پشتیبانی پس از پرداخت را مدیریت کنند؛
• به رابطه قراردادی مستقیم با PSP نیاز دارند؛
• ابزارهای گزارش‌گیری و مغایرت‌گیری داخلی مناسبی دارند؛
• برای اختلال مسیر پرداخت، برنامه جایگزین تعریف کرده‌اند.

در مقابل، اگر سرعت فعال‌سازی، اتصال یکپارچه به چند PSP، گزارش‌گیری متمرکز، مسیردهی پرداخت یا ابزارهای تکمیلی اولویت اصلی باشد، بررسی مدل پرداخت‌یاری می‌تواند منطقی‌تر باشد.

تفاوت درگاه مستقیم و پرداخت‌یاری چیست؟

در درگاه مستقیم، رابطه پذیرندگی کسب‌وکار مستقیماً با PSP شکل می‌گیرد و اتصال فنی نیز براساس سرویس همان ارائه‌دهنده انجام می‌شود. در مدل پرداخت‌یاری، پرداخت‌یار به‌عنوان یک لایه عملیاتی میان پذیرنده و PSP قرار می‌گیرد و ممکن است دسترسی به چند مسیر پرداخت و ابزارهای مدیریتی مکمل را فراهم کند.

این تفاوت به معنای بهتر بودن قطعی یکی از دو مدل نیست. انتخاب مناسب به حجم و الگوی تراکنش، توان تیم فنی، سرعت موردنیاز برای راه‌اندازی، شیوه گزارش‌گیری و نیازهای پس از پرداخت بستگی دارد.

برای بررسی دقیق‌تر این دو مدل، مقاله مقایسه درگاه مستقیم و پرداخت‌یاری و راهنمای درگاه پرداخت غیرمستقیم را بخوانید.

ترکیب درگاه مستقیم با پرداخت‌یار

انتخاب میان «درگاه پرداخت مستقیم» و «درگاه پرداخت غیرمستقیم» لزوماً یک انتخاب صفر و یکی نیست. بسیاری از کسب‌وکارهای حرفه‌ای ترکیبی از هر دو مدل را به کار می‌گیرند:

از یک پرداخت‌یار رسمی شاپرک، مانند جیبیت، به‌عنوان لایه هوشمندسازی و مدیریت پرداخت استفاده می‌کنند. این لایه‌ به چند PSP متصل است و مسیردهی هوشمند میان درگاه‌ها، گزارش‌گیری یکپارچه، سرویس استرداد وجه و تسویه و انتقال وجه و غیره را در یک پنل ارائه می‌کند، اما در پشت‌صحنه، تراکنش‌ها همچنان ازطریق درگاه‌های بانکی مستقیم انجام می‌شوند؛ به‌این صورت، هم‌زمان کسب‌وکار از رسمیت و شفافیت درگاه مستقیم بهره می‌برد و هم از انعطاف، تحلیل و سرویس‌های مکمل لایه پرداخت‌یاری استفاده می‌کند.

درگاه پرداخت اینترنتی جیبیت در این چارچوب امکاناتی مهم، از ابزارهای گزارش‌گیری و تسویه و بازگشت وجه گرفته تا احراز هویت دیجیتال را ارائه می‌کند. این ترکیب همان نقطه‌ای است که معمولاً کسب‌وکارهای بزرگ از آن استفاده می‌کنند.