رویدادهای فینتک در جیتکس ۲۰۲۵ دبی
دبی احتمالاً مدرنترین شهر جنوب خلیج فارس است و تلاش میکند با خلق و حفظ چنین سیمایی، غولهای بزرگ فناوری را بهسمت خود جذب کند. در این میان، جیتکس ۲۰۲۵ برای چند روز دبی را به پایتخت تجربهها و فناوری مالی آینده تبدیل کرد. در فاصله برگزاری جیتکس سالنهای شلوغ DWTC و اسکله مدرن Dubai Harbour نام این شهر بیش از پیش با فناوریهای روز دنیا و البته فینتک گره زد.
در این مطلب به رویدادهای فینتکی در جیتکس ۲۰۲۵ نگاهی انداختهایم و سعی کردهایم اتفاقهای مهم جیتکس در زمینه فناوری مالی را مرور کنیم؛ هماهنگی قانونگذاران داراییهای مجازی، اتصال مستقیم کیفپولهای محلی به شبکههای جهانی، پرداختهای دولتی مبتنی بر کارت و هویت ملی و همچنین زیرساختهای ابری جدیدی که هوش مصنوعی مالی را بومی میکنند موضوع کلی رویدادهایی است که در ادامه آوردهایم.
جیتکس ۲۰۲۵ دبی در یک نگاه
جیتکس گلوبال ۲۰۲۵ از ۱۳ تا ۱۷ اکتبر (۲۱ تا ۲۵ مهرماه) در Dubai World Trade Centre برگزار شد. تقریباً همزمان با این رویداد بخشهای استارتاپی و فینتکی جیتکس نیز از ۱۲ تا ۱۵ اکتبر (۲۰ تا ۲۳ مهرماه) در Dubai Harbour جریان داشت. در مرکز تجارت جهانی دبی نمایش بزرگ فناوری و هوش مصنوعی برگزار شد و در بندر نیز رویدادهای تخصصی مانند Fintech Surge و Future Blockchain Summit ضربان واقعی نوآوری مالی را بالا بردند.
امسال جیتکس وارد چهلوپنجمین دوره خود شد و طبق گزارشهای رسمی، رکوردی تازه ثبت کرد: بیش از ۶,۸۰۰ غرفهدار، ۲,۰۰۰ استارتاپ و ۱,۲۰۰ سرمایهگذار از بیش از ۱۸۰ کشور در این رویداد شرکت کردند. با حساب این ارقام احتمالاً میتوان خاورمیانه را یکی از میزبانان موج بعدی تحول مالی دیجیتال دانست و در این میان امارات و همسایگانش هم در حال ساخت زیرساختهای بومی و مقیاسپذیر برای پرداخت، احراز هویت و بانکداری باز هستند.
آنچه تا دیروز در سطح «ویترین فناوری» دیده میشد، حالا در جیتکس ۲۰۲۵ به مرحله اجرا و تصمیمهای استراتژیک رسیده است و ایدهها صرفاً نمایش داده نمیشوند، بلکه به سرویسهای واقعی تبدیل میشوند. در ادامه به مهمترین رویدادهای فینتک جیتکس ۲۰۲۵ دبی نگاهی انداختهایم.
همگرایی مقررات: تفاهمنامه DFSA و VARA
در میان خبرهای مربوط به حوزه تنظیمگری مالی در جیتکس ۲۰۲۵ یکی از مهمترینها امضای تفاهمنامهای میان اداره خدمات مالی دبی (DFSA) و سازمان رگولاتوری داراییهای مجازی دبی (VARA) بود. هدف این توافق تقویت همکاری میان دو نهاد و ایجاد چارچوبی مشترک برای تبادل داده، هماهنگی نظارت و تسهیل صدور مجوز فعالیت در حوزه خدمات مالی و داراییهای مجازی است. این تفاهمنامه بخشی از تلاش دبی برای تثبیت جایگاه خود بهعنوان قطب جهانی داراییهای دیجیتال به شمار میرود.
پیش از این توافق شرکتهای رمزارزی و فعالان حوزه توکنیزاسیون با چالشی جدی روبهرو بودند: مرزهای نظارتی میان DIFC (منطقه مالی بینالمللی) و ساختار نظارتی بیرون از آن جدا بود که ابهام در مجوزدهی و کندی در ورود به بازار را رقم میزد. امضای این تفاهمنامه در جریان جیتکس عملاً گام مهمی در جهت یکپارچهسازی نظارتی و پیشبینیپذیری بیشتر برای کسبوکارهای فینتکی محسوب میشود.
نکته کلیدی این تفاهمنامه برای تیمهای محصول تغییر رویکرد با محور انطباق (Compliance) و ریسک در طراحی محصول است؛ بهاین صورت که تیمهای محصول در طراحی باید از انطباق پس از توسعه به انطباق از مرحله طراحی (Compliance-by-Design) تغییر مسیر دهند؛ یعنی محصولات باید از همان مرحله اولیه طراحی طوری ساخته شوند که الزامات هر دو نهاد ناظر، یعنی DFSA و VARA، را بهطور درونی پوشش دهند. این پوششدهی هم از ردپا و لاگگذاری تراکنشها تا سیاستهای AML و CFT (ضدپولشویی و مقابله با تأمین مالی تروریسم) و همینطور مدیریت ریسک داراییهای دیجیتال را در بر میگیرد. در این الگو رعایت مقررات بخشی از DNA محصول است، نه مرحلهای جداگانه که در انتهای توسعه محصول به آن اضافه شود.
نتیجه این همکاری و تغییر رویکرد هم بازاری یکپارچهتر، با هزینه انطباق کمتر، سرعت بیشتر در مجوزدهی و اعتماد نهادی بالاتر است. اهمیت این تفاهمنامه با درنظرگرفتن این امر بیشتر میشود که بدانیم اگر همهچیز طبق مسیر ترسیمشده پیش برود، دبی، نهتنها ویترین فناوری مالی منطقه، الگوی جهانی برای تنظیمگری هوشمند داراییهای مجازی خواهد بود.
اتصال فرامرزی پرداخت: e & money و PayPal
در بخش پرداخت شرکت e & money اعلام کرد نخستین کیفپول متصل به PayPal را در امارات راهاندازی میکند. این گام میتواند مرز میان پرداخت جهانی و اکوسیستم بومی امارات را از میان بردارد. کاربران این کیفپول میتوانند موجودی حساب PayPal خود را بهصورت مستقیم در اپ e& money مشاهده و در لحظه بهدرهم (AED) برداشت کنند.
برای فریلنسرها، فروشندگان آنلاین و کسبوکارهای خرد این خبر بهمعنای نقدشوندگی بیشتر و کاهش چشمگیر تأخیر در تبدیل ارز است و جریان مالی آنان را پیشبینیپذیرتر میکند. از منظر پذیرندگان نیز تسویه نزدیکبهلحظه با مبدأ پرداخت بینالمللی تجربهای از پرداخت «بیمرز» را به قیف فروش محلی اضافه میکند و وابستگی به واسطههای ارزی را کاهش میدهد. در سطح صنعت نیز این همکاری نشان میدهد که کیفپولهای بومی دیگر رقیب شبکههای جهانی نیستند، بلکه در حال همپوشانی با آنها هستند. این روند، بهطور طبیعی، پذیرش پرداختهای A2A (Account-to-Account) و Cross-Border را سرعت میبخشد.
اینجا هم نکته حیاتی از نگاه عملیاتی اجرای دقیق انطباق از مرحله طراحی (Compliance-by-Design) است؛ یعنی طراحی فرایندهای KYC و AML از همان ابتدا باید براساس دو منبع داده (PayPal و e & money) انجام شود تا شناسایی هویت، ردیابی تراکنشها و گزارشدهی نظارتی بدون اصطکاک صورت گیرد. در کنار آن شفافسازی ساختار کارمزد در تجربه کاربر نیز ضروری است؛ چون اگرچه سرعت مزیت کلیدی این مدل است، هر ابهام در کارمزد یا مقررات میتواند اعتماد و پذیرش را تضعیف کند.
درمجموع، این گام e & money تصویری از همگرایی واقعی پرداختهای بینالمللی و محلی ارائه میکند؛ بهعبارتی بهتر، نشان میدهد فینتکهای منطقهای، بهجای تقلید از غولهای جهانی، در حال ادغام هوشمندانه با آنها هستند.
GovTech و Fintech: پیوند AjmanPay و Jaywan
دپارتمان مالیه عجمان در جیتکس ۲۰۲۵ از بستهای تازه در پلتفرم AjmanPay رونمایی کرد. این بسته مجموعهای از خدمات پرداخت هوشمند را در بر میگیرد که پذیرش شبکه و کارت پرداخت ملی امارات (Jaywan) و چندین گزینه پرداخت انعطافپذیر برای خدمات دولتی را اجرایی میکنند. هدف از این طرح سادهسازی تجربه پرداخت شهروندان در تعامل با دولت و کاهش وابستگی به شبکههای بینالمللی است.
Jaywan با رویکردی بر پایه حاکمیت داده، کاهش هزینه تراکنش و پوشش کامل خدمات عمومی طراحی شده است و ادغام آن با پلتفرم AjmanPay، در عمل، سهگانهای از امنیت، ردیابیپذیری و کارایی هزینهای را تقویت میکند. اکنون پرداخت عوارض، قبوض یا مجوزهای اداری بدون نیاز به کارتهای بینالمللی و در محیطی تماماً بومی انجام میشود. این حرکت میتواند الگوی دیگر اماراتهای امارات متحده عربی و حتی کشورهای منطقه شود.
برای بانکها و PSPها نیز این پروژه پیام روشنی دارد: آینده تعامل مالی در امارات بر پایه بسترهای ملی بنا میشود. اتصال به شبکههایی مانند Jaywan، نهفقط الزام مقرراتی (Compliance) است، مزیتی رقابتی در تجربه کاربر، سرعت تسویه و نرخ پذیرش (Adoption Rate) نیز ایجاد میکند.
اگر کسبوکاری در حال ورود به بازار امارات باشد، پشتیبانی از استانداردها و پروتکلهای Jaywan باید در صدر برنامههای آن قرار گیرد. این کار زمان و هزینه تسویه در تراکنشهای B2G (Business-to-Government) را کاهش میدهد و درعینحال همراستایی کامل با سیاست دادهمحور دولت را تضمین میکند.
در یک جمله پیوند AjmanPay و Jaywan نمونهای است از اینکه GovTech و Fintech در امارات، نه رقیب، مکمل یکدیگرند. این الگو مرز میان پرداخت دولتی و تجربه مدرن کاربر را عملاً از میان بر میدارد.
بانکداری بهمثابه ارتباط: du و Emirates NBD (NextGen Voice)
همکاری میان اپراتور du و بانک Emirates NBD به رونمایی از راهکار تازهای در جیتکس ۲۰۲۵ انجامید که Enterprise NextGen Voice نام دارد. این راهکار نخستین سامانه بومی و ابری برای مدیریت کمپینهای ارتباطی با خروجی امن و مقیاسپذیر در سطح بانکی است.
ایده این راهکار در ظاهر ساده است، اما تأثیری عمیق میگذارد. تماسها و پیامهای بانکی، از هشدار تراکنش و اطلاعیههای امنیتی گرفته تا پیگیری رضایت مشتری، دیگر از سرشمارههای ناشناس یا سرویسهای واسطه ارسال نمیشوند. همهچیز ازطریق زیرساخت ابری تأییدشده بانک و با هویت دیجیتال معتبر و سیاستهای امنیتی رسمی انجام میشود؛ درنتیجه، کاربر مطمئن است وقتی تلفنش زنگ میخورد، واقعاً بانک پشت خط است، نه با یک تماس جعلی سروکار ندارد.
این مدل لایهای از اعتماد و یکپارچگی ارتباطی را به تجربه مشتری اضافه میکند؛ بهطوریکه هشدار، پیام و تماس، همگی، در یک سکوی ابری مشترک ثبت، ردیابی و تحلیل میشوند. از منظر تجربه کاربر این مسیر یعنی ارتباط سریعتر، شخصیتر و بدون ابهام. برای طراحان تجربه کاربر (UX) این تحول فرصتی است برای شخصیسازی پیامها بر پایه دادههای رفتاری، آنهم بدون آنکه از مرز حریم خصوصی عبور کنند. از منظر مقابله با تقلب هم این راهکار بهاین معناست که Voice و App و SMS در یک چارچوب امن و قابلممیزی عمل میکنند.
بهزبان ساده، Enterprise NextGen Voice فاصله میان «تماس واقعی بانک» و تماسهای جعلی را از میان برمیدارد. این راهکار ساده، در عمل، نشان میدهد که در بانکداری دیجیتال آینده، اعتماد، نهفقط در تراکنشها، در صدا و ارتباط هم معنا پیدا میکند.
زیرساخت ابری محلی: دیتاسنتر دوم Alibaba Cloud و همکاری با Wio
Alibaba Cloud در جریان جیتکس ۲۰۲۵ از افتتاح دیتاسنتر دوم خود در دبی، درست ۹ سال پس از راهاندازی نخستین مرکز در سال ۲۰۱۶، خبر داد. این گام پاسخی مستقیم به رشد انفجاری نیازهای هوش مصنوعی (AI) و خدمات ابری در خاورمیانه است؛ برای بانکها، فینتکها و پرداختیارها هم معنایی روشن دارد: کاهش تأخیر، ذخیرهسازی داده در خاک امارات و انطباق آسانتر با الزامات محلی.
دیتاسنتر جدید بخش مهمی از راهبرد «ابر بومی» Alibaba در منطقه است. این راهکار دادهها را نزدیکتر به کاربران و منطبق با مقررات محلی نگه میدارد. براساس گزارشها، این توسعه با همکاریهایی تازه، ازجمله با بانک دیجیتال Wio، همراه شده است تا عاملهای هوش مصنوعی مولد (GenAI) مخصوص خدمات مالی سریعتر مستقر شوند.
در حوزههایی مانند احراز هویت بایومتریک یا کشف تقلب مبتنی بر صوت و تصویر، امضای دیجیتال و شخصیسازی خدمات بانکی فاصله کمتر میان کاربر، مدل و داده بهمعنای دقت بالاتر و تجربه کاربری روانتر است.
از منظر معماری فنی این تغییر دو توصیه مشخص برای تیمهای زیرساخت و امنیت روشن دارد:
- تنظیم مدل چندابری (Multi-Cloud Architecture) را براساس سیاست حاکمیت داده و ارزیابی BIA (Business Impact Analysis) سازمان.
- تست و مستندسازی مسیرهای DR/BCP (Disaster Recovery / Business Continuity Planning) روی بسترهای بومی.
- این نگاه باعث میشود سازمانها از دام «PoCهای جداگانه و پراکنده» بیرون بیایند و بهجای نمونهسازیهای آزمایشی، یک نقشهراه منسجم برای استقرار عملیاتی و مقیاسپذیر بسازند.
در یک جمله میتوان گفت دیتاسنتر دوم Alibaba Cloud فقط یک پروژه زیرساختی نیست؛ نقطه عطفی است در خودکفایی ابری منطقه. اینجاست که هوش مصنوعی و بانکداری ابری بهزبان بومی داده و انطباق با قوانین و مقررات محلی با هم ترکیب میشوند.
املاک دیجیتال و بانکداری تعبیهشده: همکاری DLD و Emirates NBD
اداره اراضی دبی (DLD) و بانک Emirates NBD در جیتکس ۲۰۲۵ خبر از همکاری تازهای دادند که هدف آن دیجیتالیسازی سپردههای ضمانت اجاره و محصولات مالی متصل است. این همکاری گامی مهم در مسیر ادغام کامل خدمات بانکی با خدمات عمومی شهری محسوب میشود.
این طرح چرخه سنتی اجاره را ساده میکند: از ثبت و نگهداری سپرده ضمانت گرفته تا بازپرداخت، گزارشدهی و تأیید نهایی، همهچیز، اکنون روی یک بستر دیجیتال و یکپارچه انجام میشود. وقتی هویت دیجیتال، پرداخت و اسناد رسمی در یک جریان بههمپیوسته قرار میگیرند، مفهوم بانکداری تعبیهشده (Embedded Banking) دیگر فقط محدود به فروشگاههای اینترنتی نیست، بلکه وارد زیستبوم واقعی شهر میشود و از اجاره خانه تا دریافت خدمات شهرداری را در بر میگیرد.
از دید کاربران این تحول با حذف چکهای کاغذی، کاهش رفتوآمد به بانک یا ادارهها و افزایش شفافیت مالی در کل فرایند معادل است. مستأجر و موجر، هر دو، بهصورت آنلاین میتوانند وضعیت سپرده را مشاهده یا تأیید کنند و تمام تراکنشها در لحظه در سامانه بانکی ثبت میشود.
برای بانکها و پرداختیارها و PSPها این همکاری نمونهای مرجع از GovTech و Fintech است. در این مدل خدمات بانکی، نه در حاشیه، در بطن فرایندهای دولتی تعبیه میشوند. در چنین چارچوبی، ارزش دیگر در داشتن یک «درگاه پرداخت» خلاصه نمیشود، بلکه در بازطراحی کامل جریان مالی (Cashflow) بر بستر دولت الکترونیک نهفته است. این مدل میتواند الگوی دیجیتالیسازی خدمات عمومی در سراسر منطقه شود.
بهزبان سادهتر، همکاری DLD و Emirates NBD نشان میدهد که آینده بانکداری در تعامل مستقیم با زندگی روزمره تعریف میشود. اینجاست که پرداخت و اعتماد بخشی طبیعی از تجربه کاربر در شهر هوشمند دبی است.
تأمین مالی زنجیره تأمین: همکاری NBF و Yubi
بانک ملی فجیره (NBF) و پلتفرم Yubi در جیتکس ۲۰۲۵ از یک همکاری استراتژیک پرده برداشتند که هدف آن تسریع تجارت دیجیتال و تحول در تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF) است. طبق اطلاعیه رسمی، این راهکار مشترک با ترکیب بازار اعتباری سازمانی Yubi و زیرساخت بانکی NBF، دسترسی شرکتهای کوچک و متوسط (SMEها) به سرمایه در گردش را سادهتر، سریعتر و شفافتر میکند.
این مدل همکاری نشان میدهد که فینتکهای B2B بهاندازه کیفپولهای مصرفی در خط مقدم نوآوری قرار گرفتهاند. بهجای تکیه بر وثیقه یا ارزیابی سنتی، دادههای عملیاتی زنجیره تأمین، مانند جریان سفارش، فاکتور و زمان تحویل، به شاخصی برای تحلیل و کاهش ریسک اعتباری تبدیل میشود. نتیجه این همکاری تصمیمهای تأمین مالی دقیقتر و چرخه نقدینگی کوتاهتر برای تأمینکنندگان و پذیرندگان بزرگ است.
برای شرکتهای فعال در حوزه توزیع یا خردهفروشی پیوستن به چنین سکویی مزایای مشخصی دارد: بهینهسازی هزینه سرمایه، کوتاهشدن زمان وصول مطالبات، و شفافیت در تعامل با بانکها؛ اما شرط بهرهمندی از این مزیتها آمادهسازی زیرساخت دادهای است.
در این الگو پیشنهاد اجرایی برای کسبوکارها روشن است. آنها باید همزمان با پیادهسازی پرداختهای آنی (Instant Payments) و ارائه فاکتور دیجیتال، زیرساختهای e-Invoicing و اتصال به سیستمهای ERP را توسعه دهند تا دادهها بهصورت آنی در اختیار پلتفرم SCF قرار گیرند. در این صورت، زنجیره تأمین، نهفقط تأمینمالی میشود، بهصورت هوشمند، دادهمحور و خودکار مدیریت خواهد شد.
در یک جمله، همکاری NBF و Yubi نمایانگر مرحلهی تازهای از همگرایی بانک و فینتک است. در این الگو اعتبار صرفاً از سابقه حساب نمیآید، بلکه داده زنده و جریان واقعی کسبوکار آن را تعریف میکند.
منابع
- GITEX Global 2025: World’s largest tech & AI event
- Live from GITEX: DFSA and VARA strengthen regulatory cooperation
- Dubai Land Department partners with Emirates NBD on new digital leasing solutions
- NBF and Yubi announce partnership at GITEX Global 2025 to accelerate digital trade and supply chain finance for UAE businesses
- NBF and Yubi announce partnership at GITEX Global 2025
- https://www.telecomreviewarabia.com/articles/operators-news/4436-du-and-emirates-nbd-launch-uae-s-first-cloud-native-enterprise-voice-solution