درگاه پرداخت مستقیم چیست؟
درگاه پرداخت مستقیم یا درگاه پرداخت بانکی نوعی از درگاه پرداخت اینترنتی است که در آن کسبوکار درگاه پرداخت را بهصورت مستقیم و رسمی از یکی از شرکتهای ارائهکننده خدمات پرداخت (PSP) و شبکه شاپرک دریافت میکند. درگاه پرداخت در این حالت از یکی از PSPها دریافت میشود و مبالغ تراکنشها نیز بعد از تأیید شاپرک و بانک بیواسطه به حساب بانکی همان پذیرنده واریز میشود.
PSPها نهادهایی هستند که از بانک مرکزی و شاپرک مجوز دارند و ابزارهایی مانند درگاه پرداخت اینترنتی، کارتخوان و… را زیر نظر نهاد تنظیمگر ارائه میکنند. بهصورت خلاصه، درگاه پرداخت مستقیم یعنی اتصال مستقیم وبسایت یا اپلیکیشن به PSP و شاپرک، بدون حضور پرداختیار در لایه تسویه. در این مطلب بهصورت مفصل به درگاه پرداخت اینترنتی مستقیم پرداختهایم و جنبههای مختلف آن را بررسی کردهایم.
درگاه پرداخت مستقیم چگونه کار میکند؟
مسیر یک پرداخت موفق در درگاه پرداخت مستقیم، از لحظهای که کاربر روی دکمه پرداخت کلیک میکند تا زمانی که مبلغ بهصورت رسمی از مسیر شاپرک تأیید و به حساب پذیرنده منتقل میشود، معمولاً در چند مرحله فنی پیاپی انجام میشود که نتیجهاش یک تراکنش امن و قابلپیگیری است:
- کاربر روی وبسایت یا اپلیکیشن دکمه پرداخت را میزند.
- سیستم کاربر را به صفحه درگاه بانکی متصل به PSP هدایت میکند.
- کاربر اطلاعات کارت، CVV2، تاریخ انقضا و رمز پویا را وارد میکند.
- درگاه، اطلاعات را رمزنگاری میکند و از مسیر شاپرک برای بانک صادرکننده کارت میفرستد.
- بانک موجودی و صحت اطلاعات را بررسی میکند و نتیجه تراکنش (موفق یا ناموفق) را به شاپرک و PSP برمیگرداند.
- در صورت موفقبودن تراکنش، پیام «پرداخت موفق» به کاربر نمایش داده میشود و مبلغ، طبق سیکلهای تسویه شبکه، مستقیماً به حساب بانکی پذیرنده واریز میشود.
مالک درگاه پرداخت اینترنتی در تمامی این مسیر پذیرنده است و PSP فقط نقش تأمینکننده زیرساخت پرداخت را دارد.
شرایط و الزامات دریافت درگاه پرداخت مستقیم
برای دریافت این نوع درگاه معمولاً کسبوکار اینترنتی باید این پیشنیازها را داشته باشد:
- وبسایت یا اپلیکیشن مستقل با دامنه معتبر (ترجیحاً بهنام کسبوکار) و محتوای مشخص؛
- اینماد (نماد اعتماد الکترونیکی) برای وبسایتهای فروش آنلاین؛
- مجوز صنفی یا ثبتی متناسب با نوع فعالیت (حقیقی یا حقوقی)؛
- امضای قرارداد مستقیم با PSP و طیکردن مراحل احراز هویت، بررسی مدارک و تستهای فنی؛
- رعایت الزامات فنی و حقوقی روی وبسایت؛ مانند صفحه قوانین و مقررات، سیاست حریم خصوصی، اطلاعات تماس و سایر موارد.
این فرایند معمولاً طولانیتر است و بسته به PSP و وضعیت مدارک کسبوکار، میتواند از چند روز تا چند هفته زمان ببرد و بنابراین زمان دریافت آن نیز طولانیتر است؛ کسبوکارها برای دریافت درگاه پرداخت از PSPها باید مدارک زیادی را ارائه کنند؛ همین امر کسبوکارها را مجاب میکند که از درگاه پرداخت پرداختیاری استفاده کنند.
مزایای درگاه پرداخت مستقیم برای کسبوکارها
مزایای این نوع از درگاه پرداخت برای کسبوکارها از این قرار است:
- تسویه مستقیم به حساب پذیرنده: مهمترین ویژگی این نوع درگاه پرداخت این است که پول مستقیماً به حساب بانکی پذیرنده واریز میشود؛ یعنی لایه تسویه میان کسبوکار و PSP انجام میشود و حساب دیگری در میان نیست.
- کارمزد کمتر در سناریوهای پرتراکنش: معمولاً در این مدل درگاه پرداخت کارمزدی از سمت PSP از پذیرنده دریافت نمیشود و هزینهها در سطح بانک یا شاپرک مدیریت میشود.
معایب و محدودیتهای درگاه پرداخت مستقیم
این نوع از درگاه پرداخت، در کنار مزایا، معایب و محدودیتهایی هم دارد که برای بسیاری از کسبوکارها تعیینکننده است. مهمترین چالش فرایند دریافت طولانی و اداریتر آن است؛ از تهیه اینماد و تأیید محتوای وبسایت گرفته تا امضای قرارداد و تستهای فنی، همهچیز، زمانبرتر از مدل پرداختیاری پیش میرود؛ علاوهبراین، درگاه مستقیم فقط برای کسبوکارهایی قابلدریافت است که وبسایت یا اپلیکیشن رسمی دارند؛ بنابراین فروشندگان شبکههای اجتماعی، فریلنسرها یا کسبوکارهای کوچک در مراحل اولیه معمولاً از این مدل محروم میمانند. در ادامه معایب و محدودیتهای این نوع درگاه پرداخت را بررسی کردهایم:
۱. راهاندازی زمانبر و فرایند اداری سنگینتر
برخلاف درگاههای غیرمستقیم که اغلب با یک ثبتنام آنلاین و احراز هویت ساده فعال میشوند، درگاه مستقیم معمولاً به این موارد نیاز دارد:
- طیشدن چند مرحله مکاتبه و ارسال مدارک
- بررسی وبسایت و فرایند فروش شما از طرف PSP
- امضای رسمی قرارداد
اگر استارتاپ یا کسبوکاری بخواهد همین امروز فروش آنلاین را شروع کند، این مدل راهاندازی ممکن است سرعت رشد را محدود کند. دریافت درگاه پرداخت غیرمستقیم یا پرداختیاری، در عین نیاز به مدارک لازم (همانند درگاه پرداخت مستقیم) و حفظ الزامات قانونی، روند بررسی بسیار کوتاهتری دارد و بهشرط آمادهبودن مدارک در یک روز هم قابلدریافت است.
۲. محدودیت برای کسبوکارهای بدون وبسایت
برای دریافت این نوع درگاه پرداخت داشتن وبسایت یا اپلیکیشن رسمی تقریباً یک شرط قطعی است؛ این شرط بهاین معناست که اگر فروش ازطریق اینستاگرام، تلگرام یا دیگر شبکههای اجتماعی باشد، کسبوکار در حال تست ایده و بازار باشد یا صرفاً بخواهد چند کمپین محدود فروش اجرا کند، درگاه مستقیم گزینه مناسبی نیست؛ اینجاست که باید سراغ درگاههای پرداخت غیرمستقیم یا پرداختیاری برود که ابزارهای سادهتر به کسبوکار میدهند.
۳. امکانات جانبی کمتر در مقایسه با پرداختیارها
PSPها معمولاً تمرکزشان روی «هسته پرداخت» است، درحالیکه پرداختیارها و پلتفرمهای پرداخت کسبوکاری امکاناتی مانند کیفپول، داشبورد تحلیلی پیشرفته برای تیم مالی و محصول و همینطور سرویسهای استرداد وجه و تسویه منعطف را ارائه میکنند.
این درگاه پرداخت معمولاً فقط مسیر تراکنش را فراهم میکند؛ اگر کسبوکاری به یک اکوسیستم کامل مدیریت پرداخت، تسویه، استرداد و استعلام نیاز دارد، باید یا خودش آن را توسعه دهد یا کنار درگاه مستقیم، از یک پرداختیار حرفهای استفاده کند.
۴. نبود مسیردهی هوشمند و کاهش نرخ موفقیت پرداخت
مسیردهی هوشمند در درگاه پرداخت مستقیم از نظر فنی دشوار است؛ بههمین دلیل، درصورتیکه درگاه پرداخت PSP با مشکل مواجه باشد، پرداخت کاربر نهایی با مشکل مواجه میشود. برخلاف آن، ویژگی مسیردهی هوشمند در درگاه پرداخت پرداختیاری امکان انتخاب خودکار بهترین درگاه پرداخت را میسر میکند تا پرداخت کاربر نهایی با بالاترین نرخ موفقیت انجام شود.
ترکیب درگاه مستقیم با پرداختیار
انتخاب میان «درگاه پرداخت مستقیم» و «درگاه پرداخت غیرمستقیم» لزوماً یک انتخاب صفر و یکی نیست. بسیاری از کسبوکارهای حرفهای ترکیبی از هر دو مدل را به کار میگیرند:
از یک پرداختیار رسمی شاپرک، مانند جیبیت، بهعنوان لایه هوشمندسازی و مدیریت پرداخت استفاده میکنند. این لایه به چند PSP متصل است و مسیردهی هوشمند میان درگاهها، گزارشگیری یکپارچه، سرویس استرداد وجه و تسویه و انتقال وجه و غیره را در یک پنل ارائه میکند، اما در پشتصحنه، تراکنشها همچنان ازطریق درگاههای بانکی مستقیم انجام میشوند؛ بهاین صورت، همزمان کسبوکار از رسمیت و شفافیت درگاه مستقیم بهره میبرد و هم از انعطاف، تحلیل و سرویسهای مکمل لایه پرداختیاری استفاده میکند.
درگاه پرداخت اینترنتی جیبیت در این چارچوب امکاناتی مهم، از ابزارهای گزارشگیری و تسویه و بازگشت وجه گرفته تا احراز هویت دیجیتال را ارائه میکند. این ترکیب همان نقطهای است که معمولاً کسبوکارهای بزرگ از آن استفاده میکنند.
پرسشهای متداول درباره درگاه پرداخت مستقیم
درگاه مستقیم مستقیماً به PSP و شاپرک متصل است و مبلغ تسویه بیواسطه به حساب پذیرنده واریز میشود، درحالیکه درگاه غیرمستقیم (پرداختیاری) یک لایه واسط میان کسبوکار و PSP قرار میدهد و امکانات جانبی بیشتری مانند ابزارهای مدیریتی ارائه میکند.
داشتن وبسایت یا اپلیکیشن رسمی اینماد، مدارک هویتی یا ثبتی، مجوز صنفی متناسب با نوع فعالیت و امضای قرارداد با PSP از شرایط اصلی است. وبسایت باید محتوای واقعی، قوانین و حریم خصوصی داشته باشد؛ همچنین هر یک از PSPها ممکن است شرایط و ضوابط خودشان را ارائه کنند.
این فرایند، بسته به PSP و کاملبودن مدارک، از چند روز تا چند هفته طول میکشد. بررسی وبسایت، تطبیق مدارک و انجامدادن تستهای فنی بخشی از این مسیر است. فعالسازی درگاه پرداخت برای فروشگاههای آنلاین وردپرس، ووکامرس و غیره زمان کمتری طول میکشد.
خیر. دریافت درگاه مستقیم فقط برای کسبوکارهایی ممکن است که وبسایت یا اپلیکیشن رسمی دارند. فروشگاههای شبکههای اجتماعی معمولاً باید از درگاههای پرداخت غیرمستقیم یا سایر ابزارهای پرداخت استفاده کنند.
بهطور معمول خیر. PSPها بیشتر هسته پرداخت را ارائه میکنند و امکاناتی مانند کیف پول، گزارشهای تحلیلی یا استرداد لحظهای در پرداختیارها و پلتفرمهایی مانند جیبیت ارائه میشود.